Påven manar Uppsala ärkebiskop till korståg för Heliga landet

Påven Clemens V skriver till ärkebiskopen i Uppsala och hans lydbiskopar om de lidanden som drabbat de kristna i Heliga landet. Den 'babyloniske förföljaren' – saracenerna – har erövrat och ödelagt städerna Tripoli och Acre samt flera andra platser, dödat de trogna som får till slakt och lagt städerna i aska. Påven frågar retoriskt vem som kan förbli oberörd inför sådana grymheter, och manar alla kristna att gripa till vapen och hämnas de oförrätter som tillfogats Frälsaren och hans arv.

Han berättar att kung Filip av Frankrike, upptänd av helig iver och medlidande med de kristna i Heliga landet, gripits av en brinnande längtan att komma dem till hjälp. Men eftersom ett så stort och svårt företag inte kan ordnas på kort tid eller av kungen ensam, och eftersom påven fruktar att Cypern och Armenien ska duka under för trycket från korsets fiender, har han rådgjort med högmästaren och bröderna av johannitorden. Efter förhandlingar och moget övervägande har man beslutat att rusta till korståg för att under fem år bekämpa de otrogna och understödja de kristna i Heliga landet.

Därför uppmanar påven nu ärkebiskopen och hans lydbiskopar att under denna femårsperiod, dels själva och dels genom underlydande kyrkliga personer, med predikningar och utdelande av avlat förmå folket att lämna ekonomiskt bistånd till korståget. Han ger instruktioner om avlatens omfattning i förhållande till den hjälp som ges, samt om hur de insamlade medlen ska förvaras, redovisas och vidarebefordras till påvestolen.

Clemens episcopus seruus seruorum dei venerabilibus fratribus archiepiscopo vpsalensi et eius suffraganeis necnon et aliis episcopis exemptis si qui fuerint in vpsalensi prouincia constituti salutem et apostolicam benedictionem, Exurgat dominus et inimici dissipentur ipsius exurgant cum eo fidei zelatores apprehendant arma timoris domini Jnduant se fidei orthodoxe lorica. diuini amoris scutum assumant et sub potencia virtutis altissimi roborentur. Opprobriorum et enim crvcifixi que fiunt ei ab insipientibus tota die vindices eius sint memores et erga statum miserabilem terre sancte plenitudinem miseracionum exerceant compassionis fluenta deriuent et misericordis aperiant viscera pietatis quia uenerunt gentes in hereditatem domini et sanctum eius tabernaculum polluerunt Accendantur quidem vt ignis corda fidelium ad ipsius terre necessitatibus succurrendum et affectus pie consideracionis auctis ardoribus inflammentur prebeant quoque manus ad opera et sub spe celestis auxilii prelium domini preliantes ad iuuandum illius causam feruenti magnanimitate consurgant qui multos in paucis sue potencie virtute concludit non obdormiens hec dormitans in euentibus gerencium bellum eius ipsorum custos peruigil et magnificus thriumphator se que accingant gladio potentissimo circa femur ad ipsius iniurias vlciscendas. voce quidem assidue lamentacionis exclamat et inproperat terra ipsa fidei orthodoxe cultoribus ut recordari non desinant quid eis in partibus transmarinis acciderit intueantur et attente considerent tocius Christianitatis opprobrium quam preclara nostri saluatoris hereditas versa est ad alienos et locus ille sanctissimus vbi celi regem virgo puerpera genuit locus redemptoris nostri preciosissimo sanguine perfusus. locus vbi poni meruit sepulcri dominici fundamentum et locus quem resurgens Christus a mortuis sue resurreccionis gloria multipliciter illustrauit alienarum subuertitur imperio nacionum Recenseant eciam effusis lacrimis multiplicibusque singultibus infra claustra pectorum diligenter qualiter dudum ille perpetue malediccionis alumpnus babilonicus persequtor christianorum sanguinem siciens de fedis cubilibus babilonis contra renatos fonte baptismatis animis furibundis exiliens tripolitanensem et demum aconensem ciuitates fidelium populorum multitudine preditas, magne nobilitatis titulis insignitas refertas opibus, et bonorum vbertate fecundas potenter angustans et incolarum eius aliorumque christi fidelium inibi tunc presencium viribus superatis Ciuitates easdem et non nulla alia loca sollempnia in arcu et pharetra furentibus gladiis comprehendit et fideles ipsos velut occisionis oues in terra marique seuiens eius gladius interemit, ciuitates et loca predicta redigens in cinerem et fauillam Cuius igitur pectus adeo posset incallere duricie quem pro terre ipsius affliccionibus releuandis non emolliret pie consideracionis affectus Quis et enim nisi ferreum pectus habens vel adamantis durissimi corda gerens, eidem terre non aperiat viscera pietatis. Quis non prouocetur ex intimis quis non accendatur ad iram et quis non animetur ad actum debite vlcionis Absit nimirum ut a tam salutari christi seruicio quisque se retrahat absit vt relinquat arma rubigini absit quod animum neget vietorie cum non desit victoribus corona per graciam et meritum in presenti et per gloriam et premium in futuro. Et quidem illatas quisque subditis suis offensas vlciscitur et dei sui non vindicabit iniurias tam atroces, ad hereditatem quilibet suorum manus inuasorum extendi non substinet et pacietur hereditatis dominice tanto tempore detentores Ne igitur qui crvcem adorant in crvcifixo dissimulent quod iuste non tollerarent in homine, pungat eorum mentes et animos contumelia redemptoris, eosque zelus accendat fidei memorate, dum nimirum miserabilis et plenus amaritudine status eius lugubrisque condicio de nostris consideracionibus offerunt dum eius diram horrendamque calamitatem vocibus sue flebilis lamentacionis audiuimus. eo turbamur amarius acerbiusque laceramur in intimis. quo sibi subducte quietis dulcedinem magis ac magis desiderantur appetimus et tranquillitatis deperdite tempora propensius affectamus. Sentimus quidem per effectum vberem pie mentis eius afflicciones innumeras, palpamus suarum multiplicium incendia passionum et per compassionis intime pietatem, non absque lacrimarum profluuio. eius deploramus angustias et secum doloris sui tormenta partimur. Tristatur quoque ac turbatur in intimis pia mater ecclesia tantis intrinsecus confossa doloribus perfunditur lacrimis wltus eius sibi vndique lamenta consurgunt. dum quos regenerauit in filios efferi hostis lacerauit impietas et in fidei orthodoxe cultores dire seuit gladius impiorum, se nichilominus mater ipsa pro iuuanda terra predicta, semper multis sollicitudinibus anxiam exhibens, ac ostendens feruentibus studiis operosam et quanto sibi extitit ex alto promissum manus et mentem ab eius auxilio non retraxit Profecto copiosus in misericordia dominus qui de sue habundancia pietatis animos regum et principum deuocionis igne succendit ad salubrium exercicium accionum precordia karissimi in christo filii nostri philippi regis francorum illustris celestis benediccionis rore perfundit sicque ipsum fidei zelus eiusdem succendit ut terre predicte affliccionibus et pressuris pio affectu compaciens ad ulciscendas in illa ipsius saluatoris iniurias et eiusdem terre grauamina releuanda adeo feruenter desiderium dirigitur mentis sue. quod ducimur in domino firma fiducia in illo qui mari et uentis imperat et post nubilum tempora serenitatis indulget deuote speramus quod per ipsius regis ministerium studiosum auxiliante illo cuius agitur in hac parte negocium eidem terre proueniat passaga generalis auxilium et optate recuperacionis claritas elucesscat Quia uero tam arduum tanteque profunditatis negocium non potest sub breui temporis spacio prout desideramus et expedit debitam et congrvam ordinacionem suscipere. Nosque timore grauissimo in mente perterriti. ne cipri et armenie regnorum nobilium que crvcis hostium premuntur incursibus et usque in intrinsecus ad intima lacerantur ac ipsorum inualescente perfidia affliguntur varietate multiplicis crvciatus, prout insinuatur eorundem regnorum fidelium vocibus oppressorum sub rabie persequcionis ipsorum decidat fortitudo et per hostium ipsorum seuiciam eisdem regnis positis in desolacionis excidium fideles ipsi dire mortis casibus exponantur vias et modos studiis diligentis indagacionis exquirimus quibus terre ac regnis eisdem oportuni manum auxilii porrigere valeamus. O. quam grauem confusionem reciperet si quod deus auertat talis casus emergeret tota religio Christiana O quam opprobriose dispendium deformitatis incurreret si per ipsorum hostium rabiem trvculentam tam nobilibus membris eam quod absit contigeret mutilari Quis nimirum posset eis misericordie viscera claudere. quis denegabit ea illis preliantibus aperire quis a se sic virtutem misericordie relegabit quod supra turbam fidelium eorumdem nesciuerit misereri. Credimus nimirum quod cum eis in huiusmodi necessitatis articulo subuenitur gratum deo sacrificium immolatur Verum leuantes in circuitu oculos nostros vt uideremus si quos pugiles et si quos reperiremus athletas domini ad bellum paratos ipsius tandem ad dilectos filios Magistrum et fratres hospitalis sancti Johannis ierosolimitani nostre mentis reflectentes intuitum et sperantes quod ad defensionem terre ac regnorum ipsorum ad quam sunt specialiter deputati afficiantur ex corde et pro liberacione terre ipsius de manibus impiorum mortis pericula non formident certum per eos equitum et peditum armatorum passagium prius cum ipsius hospitalis et militie templi magistris et maioribus preceptoribus antequam idem magister ipsius milicie caperetur et quam pluribus aliis secularibus magnis et prvdentibus viris qui statum et condicionem terre ac regnorum ipsorum plenius cognouerint diutina et matura deliberacione prehabita prout tanti negocii grauitas exigebat habitoque super hoc karissimorum in christo filiorum nostrorum Cipri et armenie regum illustrium pleniori nobis per ipsorum litteras destinato et subsequenter eiusdem regis francorum ac nouissime fratrum nostrorum consilio ad dictorum cipri et armenie regum instantem instanciam pro illius modici residui quod fidei predicte cultoribus in eadem terra remansisse dinoscitur ac ipsorum terre et regnorum defensione ac secura custodia et ad oportuna preparanda obstacula perfidis Christianis ne victualia et merces prohibitas eisdem deferant sarracenis et sarracenos ipsos prout possibile fuerit inpugnandi non de decime vel partis cuiuslibet ecclesiasticorum inposicione facta reddituum sed de thesauro nostre camere eiusdem regis francorum affluenti ad hoc pecuniario adiuncto subsidio in proximo vernali tempore prouidimus ordinandum et prosequendum per ipsos deo duce per quinquennium sequturum per hoc ipsius camere attenuando erarium et semitas quodam modo pontes et vias ad idem generale passagium preparando Ex quo quidem passagio deo fauente vberioris frvctus eisdem terre et regnis commoda prouentura sperantur quam de quouis passagio in ipsorum terre et regnorum facto subsidium prouenerit a longis temporibus retroactis Et quia fidelium subsidia ad huiusmodi passagium sunt multipliciter oportuna nos considerata in hiis eorum salute quorum animas illi cuius locum quamuis immeriti tenemus in terris lucrifacere multipliciter delectamur. quam plurium graciarum et indulgenciarum beneficia copiosa fidelibus ipsis duximus concedenda vt autem dictum subsidium valeat eidem terre celerius prouenire volumus quod uos et singuli vestrum fideles quoslibet vestrarum Ciuitatum et dyocesium cum uos confessiones eorum audire contigerit eisque proponere verbum dei moneatis attencius et efficaciter inducatis et nihilominus omnes seculares et regulares personas exemptas et non exemptas vestrarum Ciuitatum et diocesium confessiones audiendi et proponendi verbum dei potestatem habentes iuxta datam uobis a deo prvdenciam studeatis efficaciter exortari quod fideles ipsos confitentes eisdem et sermones ac predicaciones audientes ipsorum solerter moneant et diligencius exortentur quod ipsi dum vixerint et demum tempore obitus eorumdem pias elemosinas et grata karitatis subsidia dictis magistro et fratribus pro huiusmodi passagio in ipsius terre subsidium studeant erogare Nos nimirum ut negocium huiusmodi eo libencius eoque feruencius prosequi studeatis quo uos et exortatores ipsi ex vestris laboribus pocioris salutis fructum noueritis percepturos de omnipotentis dei misericordia et beatorum petri et pauli apostolorum eius auctoritate confisi et illa quam nobis licet indignis deus ipse ligandi et soluendi contulit potestatem singulis vestrum et exortancium predictorum vere penitentibus et confessis diebus singulis quibus exortacionis huiusmodi exercebitis pium opus vnum annum de iniunctis vobis et eis penitenciis misericorditer relaxamus Omnibus quoque personis ecclesiasticis regularibus et secularibus nec et quibuscumque aliis christi fidelibus et inpotentibus ac inhabilibus ad bellandum et mulieribus non intendentibus in personis propriis transfretare in dicto passagio generali que tamen de bonis eorum memoratis magistro et fratribus erogabunt quantum essent in vno anno si personaliter proficiscerentur in terre predicte subsidium expensure plenam eis jnsuper qui medietatem illius quod per tempus anni predicti expenderent in terre iam dicte personaliter proficiscendo subsidium sepedictis magistro et fratribus exhibebunt mediam suorum de quibus fuerint corde contriti et ore confessi concedimus veniam peccatorum Jllos uero qui prefatis magistro et fratribus in dicto passagio de subsidio maiori vel minori subuenient. secundum magis et minus iuxta huiusmodi subsidii quantitatem et deuocionis affectum remissionis participes esse uolumus antedicte Subuenientibus quoque diebus ... maioris ebdomade pro eodem passagio magistro et fratribus memoratis in XXIIII denariis parworum turonensium vel ipsorum valöre. XXIIII annorum illis uero qui aliis diebus veneris duodecim denariorum subuencionem prestabunt .XII. annorum et eis qui aliis diebus de sex denariis monete predicte aut eorum valore eisdem magistro et fratribus de bonis eorum impendent subsidium sex annorum indulgenciam misericorditer elargimur Jta quod pro quolibet denario dato in subsidium antedictum iuxta ordinacionem huiusmodi largitor ipse vnius anni Qui uero tantum noluerit uel nequiuerit exhibere sed dederit tantum obulum uel pictam iuxta huiusmodi quantitatem subsidii et deuociouis affectum eandem indulgenciam consequatur volumus autem quod predicta subsidia infra dictum quinquennium largientes predictas indulgencias assequantur Concedimus eciam quod omnes qui totum subsidium exhibebunt insimul vno die quod singulariter singulis maioris ebdomade vel aliis ueneris aut singulis diebus quinquennii memorati impensuri essent pro subsidio antedicto totam illam indulgenciam prout eam per eosdem dies secundum magis et minus diuerso modo concessimus integre assequantur quam assequerentur singulariter diebus singulis quibus huiusmodi subsidium exhiberent. Quod quidem et aliud subsidium omne dictis magistro et fratribus pro dicto passagio inpendendum per manus ordinariorum locorum vel aliorum deputandorum ab eis ipsis magistro et fratribus volumus exhiberi Jntendentes itaque quod elemosine et emolimentum que ex predictis indulgenciis prouenire contigerit pro ipsius passaga commodo diligencius conseruentur volumus quod tu frater archiepiscope in tua metropolitana vosque fratres episcopi in singulis vestris cathedralibus ecclesiis in aliquo intra ipsas accommodo et tuto loco vna ponatur archa tel trvncus fortis et firmus in quo elemosine et emolimentum huiusmodi et alia per manus vestras occasione cuiusuis per nos concesse indulgencie ipsis magistro et fratribus pro huiusmodi passagio in singulis vestris ciuitatibus et diocesibus prouentura recipienda per manus vestrum cuiuslibet in sua ciuitate recondantur Similem quoque archam vel trvncum in qualibet parochiali ecclesia cuiuslibet diocesis in quo elemosine et emolimentum in singulis parochiis ecclesiarum ipsarum ex indulgenciis prouentura predictis securius conseruentur poni volumus et mandamus auctoritate presencium ordinantes. quod in singulis eisdem archis vel trvncis tres serature totidem habentes claues diuersas et omnino dissimiles apponantur quarum clauium videlicet arche vel trvnci positi in ipsis metropolitana et cathedralibus ecclesiis Tu archiepiscope et quilibet vestrum episcoporum in sua ecclesia vnam. aliam uero procurator hospitalis predicti et reliquam aliquis de ciuitate bone opinionis et fidedignus homo fideliter custodiant et conseruent. Archarum autem vel trvncorum eorumdem in dictis parochialibus ecclesiis dictarum diocesium positorum vna a rectore ipsius ecclesie. Secunda vero a procuratore predicto et tercia ab vna fidedigna et deuota persona parochie magistro et fratribus ac passagio eisdem propicia conseruentur. Archas autem vel trvncos predictos videlicet in eisdem parochialibus ecclesiis consistentes in quindena festiuitatis resurreccionis domini proxime venture quo ad presentem annum propter passagii necessitatem eiusdem per eosdem rectores et procuratorem ac personas que claues vt predicitur dictorum archarum vel trvncorum habebunt aperiri iubemus et pecuniam in eisdem inuentam cum moderatis expensis eiusdem hospitalis per illos qui claues tenebunt uel per ipsorum duos tercio impedito legittime vobis archiepiscopo et episcopis integraliter assignari quam quidem pecuniam necnon et aliam quam quilibet vestrum episcoporum predictorum in archa vel trvnco ecclesie sue Cathedralis inuenerit tunc prefato procuratori tradat integraliter et assignet faciens de assignacione ipsa et huiusmodi tradita sibi summa pecunie patentes litteras fieri suo et procuratoris eiusdem sigillis munitas dicto archiepiscopo festinanter et sine dilacione qualibet destinandas Simili quoque modo tu archiepiscope supradicte de pecunia ex huiusmodi indulgenciis per te in tua ciuitate et diocesi recepta procuratori assignata predicto iuxta prescriptam formam litteras confici facias tuo et dicti procuratoris sigillis signatas ipsas necnon et easdem litteras episcoporum ipsorum camerario nostro quam cicius poteris per fidelem nuncium transmissurus Ceterum intendentes Rectorum earumdem parochialium ecclesiarum ih hac parte laboribus prouidere. volumus quod in singulis IIII:or dictum festum resureccionis sequentibus annis tempore Synodi per quemlibet in sua ciuitate et diocesi celebrande arche uel trvnci aperiantur predicti et pecunie in illis inuente per dictum procuratorem et alios qui claues archarum et trvncorum ipsorum habebunt cuilibet vestrum in sua Synodo assignentur tuncque in quemlibet vestrum fiat procuratori predicto pecunie predicte tradicio et fiant similiter de tradicione et quantitate huiusmodi tradite pecunie littere camerario nostro quantocius destinande vt supra proxime in casu alio est expressum Si uero ex indulgenciis ipsis tantam contingeret pecuniam prouenire quod tutum non esset illam in archis vel trvncis retinere predictis quilibet vestrum circa custodiam pecunie in archis uel trvncis in ecclesiis cathedralibus ut predicitur positis ac rectores ecclesiarum ipsarum circa custodiam alterius pecunie in eisdem archis seu trvncis in ipsis ecclesiis cathedralibus recondite de consilio et consensu dictorum Procuratorum et aliorum tenendum claues easdem sic caute prouideant ac attente prospiciant quod pecunia ipsa dictum passagium non fraudetur Jllos uero qui archas uel trvncos fecerint aut concesserint supradictos Quique ipsos et claues easdem fideliter custodierint nobiles et innobiles et quosuis alios cuiuscunque condicionis existant qui in eorum vltimis voluntatibus equos arma et queuis alia bona in subsidium dicti passagii eodem durante quinquennio magistro et fratribus legauerint sepedictis Omnes eciam et singulos arma equos victualia seu fodrum et quecumque mercimonia in terra uel mari ad exercitum dicti passagii quomodolibet deferentes omnem operam pietatis et aliorum spiritualium bonorum et beneficiorum que fiunt et fieri contigerit in hospitali et passagio supradictis participes esse uolumus et consortes. Vobis igitur auctoritate apostolica districtius iniungimus ut quociescumque vos missarum sollempnia celebrare contigerit. Oraciones contra paganorum perfidiam per ecclesiam ordinatas. quarum prima Omnipotens sempiterne deus. Secunda specialiter deputata ad secretam Sacrificium domine et terciam dici post communionem precipue consuetam Protector incipiunt deuotis mentibus effundatis vt per singulas personas ecclesiasticas in sacerdocio constitutas uobis subiectas pio cordis affectu dici in missarum earundem officijs faciatis. Personis autem ecclesiasticis uolentes plenius prouidere dyocesanis eorum dispensandi cum eis qui cum a canone uel ab homine latam excommunicacionis sentenciam incurrissent irregularitatis notam in miscendo se diuinis officiis contraxerunt uel ob id infra dictum quinquennium contrahere ipsos contigerit dum modo tantum de bonis eorum magistro et fratribus ipsis pro subsidio memorate persoluerint quantum expenderent in ueniendo ad romanam curiam et morando in ipsa pro dispensacione huiusmodi optinenda et redeundo eciam ab eadem nisi forte in episcopos uel abbates uel alios superiores proprios iniecissent manus temere violentas. Post quam ab excommunicacionum sentenciis quas incurrerant uel incurrere ipsos contigerit tempore supradicto iuxta formam ecclesie fuerint absoluti plenam auctoritate presencium concedimus facultatem Omnibus insuper et singulis tam clericis quam laycis cuiuscumque dignitatis. preeminencie. ordinis condicionis uel status existant sub interminacione malediccionis eterne districcius inhibemus ne quemquam quoduis subsidium in dicto passagio eisdem magistro et fratribus exhibere ab huiusmodi voluntate retrahere uel in quoduis aliud eciam pium opus commutare uel quo minus huiusmodi largiatur subsidium verbo vel opere impedire presumat. Siquis uero contra nostram prohibicionem huiusmodi attemptare presumpserit eandem et apostolorum ipsorum ac nostram a qua nullum absolui volumus preter quam in mortis articulo quousque duplum eiusdem subsidii exhibuerit quod per impedimenti prestacionem huiusmodi dicte terre subtractum exstiterit se nouerit incursurum Jdeoque fraternitatem vestram monemus et hortamur in filio dei patris vobis iniungimus in virtute obediencie districte precipiendo mandantes Quatinus tenorem et formam indulgenciarum huiusmodi christi fidelibus eis proposito verbo dei dominicis singulis et festiuis et aliis diebus de quibus expediens fuerit in ecclesiis et locis vestrarum Ciuitatum et diocesium in missarum sollempniis et aliis horis congrventibus publicetis ac per rectores ecclesiarum et predicatorum ac minorum ordinum fratres et alios religiosos uel personas ecclesiasticas earundem ciuitatum et diocesium in eisdem sollempniis et horis faciatis sollicite in wlgari cuilibet parochie publicari et nihilominus tu archiepiscope supradicte statim receptis presentibus premissa omnia per tuas patentes litteras de verbo ad verbum harum seriem continentes cum omni celeritate qua poteris prout tam pio negocio videris expedire dictis episcopis studeas intimare eisque mandare districtius .... eorum subditis ... tuo mandato recepto omni dilacione ........aliquatenus non ...... tam pium opus et gratum altissimo sollicite et laudabiliter iuxta datam uobis a deo . . ... studeatis Sicque ad subueniendum terre predicte necessitatibus efficaciter fidelem ...... de vestris laboribus diuina fauente clemencia frvctus sperati . .. ant et . . .. vestre studium palmam glorie que causam dei gerentibus pro digna retribucione rependitur mereatur Datum Pictauis tercio idus augusti Pontificatus nostri anno tercio.